أحمد بن محمد الهمذاني ( ابن الفقيه الهمذاني ) ( مترجم : ح . مسعود )

107

البلدان ( بخش مربوط به ايران ) ( فارسى )

قصر جابر ، در دستبى ( دستبا ) به جابر ، يكى از فرزندان زمان « 1 » بن تيم الله بن ثعلبه منسوب است . خراج رى هميشه ، دوازده هزار هزار درهم بود . تا آنكه مأمون ، در باز گشت از خراسان به بغداد ، هنگامى كه از رى مىگذشت ، دو هزار هزار درهم از آن كاست . و بدان مبلغ به مردم نوشته داد . يكى از راويان نقل كند كه در تورات نوشته است : رى يكى از دروازه‌هاى جهان و تجارتخانهء مردمان است . محمد بن اسحاق گويد : رى راست هواى خوب و بناهاى شگفت و آن دروازهء تاجران « 2 » و جايگاه فاجران است . رى عروس جهان است و شاهراه دنيا و ميانجى خراسان و گرگان و عراق و طبرستان ، و در خلقت ، بهترين سرزمين است . و آن راست سر و سربان . و بازرگانى ارمينيه و آذربايجان و خراسان و خزر و بلاد بر جان با آنجاست . زيرا بازرگانان از راه دريا ، از مشرق به مغرب و از مغرب به مشرق ، سفر كنند و ديبا و خز خوب از فرنگ به فرما * 175 آرند و از قلزم به دريا شوند . بدين گونه اين كالاها را به چين ببرند . و دارچينى و ماميران * 176 و همهء كالاهاى چين را تا به قلزم آورند . سپس به فرما باز روند . اينان بازرگانان يهودند ، كه راهدانيه‌شان گويند . زبان فارسى و رومى و عربى و فرنگى بدانند . از فرما بيرون شوند و مشك و عود و هر چه كالاى فرنگى دارند بفروشند . آنگاه به انطاكيه ، سپس به بغداد و بعد به ابله شوند . بازرگانان صقالبه ( اسلاوها ) از دورترين نقاط صقلبه ، پوست روباه و خز آورند و به درياى روم آيند . حاكم روم ، از آنان ده يك بگيرد . سپس از راه دريا تا سمكوش « 3 » اليهود آيند . بعد به سوى صقالبه روند . يا از درياى صقالبه ، به رودى كه آن را رود صقالبه ( صقلبىها ) گويند

--> ( 1 ) - ظ : مازن . ( 2 ) - رك : سفينة البحار ، ج 1 ، ص 542 ( 3 ) - ن ل : سمكرس .